Rainer Maria Rilke

Zapach

Kimże jesteś Niepojęty, duchu woni,

jak potrafisz mnie odnaleźć wszędzie,

Który duszę (niby oślepienie),

tak wyczulasz, że zamyka się i krąży.

Zakochany, co dziewczynę chwyta prawie,

nie jest blisko tyś jedynie jest Bliskością.

Kogo żeś ty przenikał, jakbyś nagle

stał się barwą jego oczu, nawet łez.

Ten, co muzykę zaś ujrzałby w zwierciadle,

ciebie ujrzałby i wiedział, jak się zwiesz naprawdę.

tłum. Bernard Antochewicz

Rainer Maria Rilke

* * *

Świat był w twarzy ukochanej —

ale nagle wylał się, wypłynął:

świat jest z zewnątrz, świat nie do objęcia.

Czemu nie piłem, gdym podniósł do ust,

czemu nie piłem z pełnej lubej twarzy

świata, co bliski był, pachnący moim ustom?

Ach, piłem. Piłem nie do wyczerpania.

Lecz i mnie przepełnił nadmiar świata,

i gdy piłem, sam przebrałem miarę.

przełożył Mieczysław Jastrun

Rainer Maria Rilke

Dzień jesienny

Panie: już czas. Tak długo lato trwało.

Rzuć na zegary słoneczne twój cień

i rozpuść wiatry na niwę dojrzałą.

Każ się napełnić ostatnim owocom;

niech je dwa jeszcze ciepłe dni opłyną,

znaglij je do spełnienia i wypędź z mocą

ostatnią słodycz w ciężkie wino.

Kto teraz nie ma domu, nigdy mieć nie będzie.

Kto teraz sam jest, długo pozostanie sam

i będzie czuwał, czytał, długie listy będzie

pisał i niespokojnie tu i tam

błądził w alejach, gdy wiatr liście pędzi.

tłum. Mieczysław Jastrun

Rainer Maria Rilke

Samotność

Samotność jest jak deszcz.

Z morza powstaje, aby spotkać zmierzch;

z równin niezmiernie szerokich, dalekich,

w rozległe niebo nieustannie wrasta.

Dopiero z nieba opada na miasta.

Mży nieuchwytnie w godzinach przedświtu,

kiedy ulice biegną witać ranek,

i kiedy ciała, nie znalazłszy nic,

od siebie odsuwają się rozczarowane;

i kiedy ludzie, co się nienawidzą,

spać muszą razem - bardziej jeszcze sami:

samotność płynie całymi rzekami.

tłum. z niemieckiego Janina Brzostowska

Rainer Maria Rilke

Pieśń

Ty, której nie opowiem, jak leżę bezsennie

I płacz gardło ściska,

Ty, która w jednostajne wprawiasz mnie znużenie

Niby kołyska,

Ty, która nie opowiesz, jak zazdrosnym cieniem

Trwasz, czuwasz przy mnie:

Posłuchaj, może gardząc ukojeniem

Każde z nas w siebie przyjmie

Całą tę wspaniałość?

Przypatrz się tym, co kochają,

Ledwie uczucie wyznają,

Już któreś skłamało.

Ty stwarzasz mnie. Ciebie jedną mogę odmienić.

Przez chwilę jesteś ty, a potem już szum strumieni

Lub zapachu obłok.

Ach, bo w ramionach każda ode mnie odchodzi,

Ty jedna tylko, ty stale na nowo się rodzisz:

Nigdym tobą nie władał, więc władzę mam nad tobą.

Przełożył Witold Wirpsza

Rainer Maria Rilke

Cisza

Słyszysz, kochana, oto wznoszę dłonie —

słyszysz: ten ruch...

Wokół samotnych w każdej świata stronie

rzeczy zamieniają się w słuch.

Oto, kochana, przymykam powieki,

słyszysz ich szelest — ku tobie znak,

słyszysz, podnosząc je ruchem tak lekkim...

...Ale czemu ciebie tu brak.

Odbicie najmniejszego poruszenia

w jedwabnej ciszy staje się widome;

ślad niezniszczalny odciska wzruszenie

w zasłonie oddalenia nieruchomej.

Na mym oddechu unoszą się w krąg

gwiazdy na niebie.

Ku wargom moim płyną wonie łąk,

i poznaję przeguby rąk

dalekich aniołów.

Tylko tej, o której myślę: Ciebie

nie widzę.

Przełożyła

Janina Brzostowska

Rainer Maria Rilke

Za niewinnymi drzwiami...

Za niewinnymi drzwiami

odwieczne fatum kształtuje powoli

swoje nieme oblicze.

Tam też odchodzą zmarszczki...

To co ptak tu zakrzyknie,

tam jak rys boleści

odbija się od twardych Ust Prawdomówności.

Zaś kochankowie młodzi

uśmiechają się do siebie, jeszcze nie pożegnalnie,

pod i wysoko nad nimi kroczy

gwiazdopodobny ich los,

zachwycony pośród nocy.

Jeszcze nie staje się ich przeżyciem,

jeszcze mieszka

szybując pośród biegu niebieskich sfer,

w lekkiej postaci.

tłum. z niemieckiego Bernard Antochewicz

 Rilke Rainer Maria

Pieśń miłosna

 Jak przed zetknięciem z twoją duszą mogę

zachować własną duszę? Ponad tobą

ku innym rzeczom jakże ją przeniosę?

Ach, obcą raczej wybierając drogę

w ciche ją miejsce zaniósłbym po ciemku,

gdzie już jej nie udzieli się jak wcześniej

drżenie twojego wewnętrznego lęku.

Zetknięcie nasze jest jak pociągnięcie

smyczka, oboje łączy nas ze sobą,

żeby dwie struny jednym brzmiały głosem.

Na jakim nas rozpięto instrumencie?

Jakiż to skrzypek trzyma nas w swym ręku?

O, słodka pieśni.

Rainer Maria Rilke  

Izabela Krzyszkowska Kiełek

Ubóstwo bowiem to blask wielki z wnętrza

 Tyś jest ubogi, Tyś jest niezasobny,

Ty jesteś kamień odrzucony w chwast,

Tyś trędowaty wyrzutek nadgrobny,

z kołatką chodzisz pod bramami miast.

 Twoje jest nic, jak wiatr nic nie posiada,

 A Twoją nagość ledwie sława skrywa;

sukienka, jaką sierotka nakłada,

wspanialsza znacznie, bardziej własna bywa.

 Tyś tak ubogi, jak siła nasienia

w dziewczynie, która ukryć by je chciała

i ściska biodra, aby wygnać z ciała

ten pierwszy oddech własnego brzemienia.

 Tyś tak ubogi, jak ten deszcz wiosenny,

co na podmiejskie dachy pada błogo,

i jak chęć, którą więzień bezimienny

żywi w swej celi, bez świata, ubogo.

 Jak chory, który się na bok przewróci

i jest szczęśliwy. Jak ten kwiat bezwiedny,

w wietrze podróży gdy wśród szyn się smuci;

jak ręka, w którą się płacze, tak biedny…

 I czym są ptaszki, co marzną, przy Tobie,

czym jest ten pies, co nie żarł od tygodnia,

i czym przy tobie jest ten żal po sobie,

ten cichy długi smutek zwierząt, co dnia

zamkniętych w klatce, jak zgasła pochodnia?

 I ci ubodzy w przytułkach tajemnych

czym są przy Tobie i Twej wielkiej nędzy?

To małe są kamienie, chociaż między

nimi się miele trochę chlebów ciemnych.

 Ty zaś najgłębszy jesteś niezasobny,

Ty jesteś żebrak z obliczem spod maski;

Tyś jest ubóstwa kwiat wielki, ozdobny.

Tyś jest do wiecznej przemiany podobny,

kędy się złoto zmienia w słońca blaski.

 Tyś jest ów cichy milczący Bezdomny,

który za mało miejsca w świecie miał:

zbyt wielki, ciężki na wszelkie użycia.

Ty jesteś Harfa, wśród Twej burzy wycia

każdy się na niej strzaska, kto by grał.

tłum. Witold Hulewicz

Rainer Maria Rilke 

źródło*

Hiszpańska tancerka

Jak kiedy w ręku zapałka siarczana

biało się jarzy, aż w płomień się zmienia,

wyciąga wpierw języki na wsze strony,

tak w kręgu bliskich widzów zapalony

śpiesznie, gorąco, pełen chybotania

kolisty taniec jej się rozprzestrzenia.

I nagle cały staje się płomieniem.

Ona podpala włosy swym spojrzeniem

i nagle kunsztem zuchwałym, gwałtowna,

wkręca swą całą suknię w środek ognia,

skąd już podobne przestraszonym wężom

nagie ramiona grzechocząc się prężą.

Jakby ją więził płomieniami swemi,

zgarnia ów ogień i z siebie go strąca

wyniosłym gestem, jak rozkazująca,

i patrzy: oto szaleje na ziemi

i jarzy się i nie chce wybawienia –

Zwycięsko, pewnie wznosi nad widzami

twarz uśmiechniętą słodko i resztę płomienia

zadeptuje małymi, twardymi stopami.

tłum. Mieczysław Jastrun

*http://magicandstyle.com/p290,obraz-canvas-tango.html

Rainer Maria Rilke

* * *

 O Panie, własną śmierć każdemu daj,

daj umieranie, które z życia płynie,

 gdzie miał swą miłość, swój ból i swój raj.

Bo my jesteśmy tylko liść, łupina.

 A wielka Śmierć, co w każdym tkwi w głębinie,

oto jest owoc, cel i praprzyczyna.

Gwoli niej dziewczę ramiona wypręża

i rośnie niby drzewo z lutni śpiewne –

 i chłopcy tęsknią też do wieku męża;

 niewiasty tym, co rosną, są wylewne

 za lęki, których nikt nie przezwycięża.

 To, co widziane raz, choć przeszło zwiewne,

gwoli niej jakby w wieczność się spotęża, -

 a każdy, który rzeźbi lub buduje,

 światem otacza owoc ten – i snuje

 światło dlań, wichrzy się i w mróz się stęża.

 W niego wstąpiło też ciepło wszelakie

i serc i mózgów białe rozżarzenie –:

 lecz Twe Anioły, ciągnące jak ptaki,

 wszystkim owocom znalazły zielenie.

przełożył Witold Hulewicz

Rainer Maria Rilke

Chrystusowe narodziny


By nie twa prostota, jak by miał

dar ten spaść ci, co rozjarza noc?

Pana, który nad ludami grzmiał,

dziś kwiląco się rozlega głos.

Miałaś-że za większą jego moc?

Wielkość - czym jest? W świata bezhołowie

wrzyna się na przełaj Jego los.

Żadna z gwiazd nie dąży tak na wprost.

Popatrz! Oto wielcy trzej królowie

zewsząd wloką kosztowności stos,

które każdy ceni z nich najwięcej.

Może dziwią ciebie takie dary.

Ale spójrz, jak w lichej swej stajence

On nad wszystkie ogromnieje miary.

Wydobyte z morskich den jantary,

złoto i wonności, co o bladość

przyprawiają twarz i myśli mącą,

rzeczą stają się przemijającą,

której miewa się na końcu zadość.

Ale On (zobaczysz): On jest radość.

 tłum. z niemieckiego Artur Sandauer

Rainer Maria Rilke

***

Co byś Ty zrobił, Boże, gdyby mnie nie było?

Jam Twe naczynie (a gdyby się zbiło?)

Jam jest Twój napój (a gdyby to zgniło?)

Jam jest Twą szatą, rzemiosłem i siłą,

Ty sens swój stracisz, gdy stracę go ja.

Po mnie nie będziesz miał domu, gdzie gra

ku Tobie słowo blisko i serdecznie.

Opuści stopy, strudzone odwiecznie,

sandał kosztowny, którym jestem ja.

I spadnie złota Twa opona.

Twe oczy, które na policzki moje

jak na wezgłowie biorę i ukoję,

przyjdą, szukając, czyli je napoję –

i o zachodzie, jak ciche powoje

oplotą głazów obcych łona.

Co byś Ty zrobił, Boże? Ja się boję.

* * *

Zgaś moje oczy: ja Cię widzieć mogę,

uszy zatrzaśnij: ja Ciebie usłyszę –

i ja do Ciebie bez nóg znajdę drogę

i bez ust krzyk mój cisnę w Twoją ciszę.

Ręce mi odrąb, a ja Cię pochwycę,

ja Cię pochwycę sercem jak ramieniem,

zawrzyj mi serce: mózgiem Cię zdobędę,

a skoro mózg mi wypalisz płomieniem,

ja na krwi mojej ciebie nosić będę.

przekład Witold Hulewicz

 Rainer Maria Rilke 

Przypomnienie

A ty czekasz, ty czekasz na jedno,

co twe życie wzniesie nieskończenie,

na wielkie, niezwykłe zdarzenie,

na kamieni nagłe przebudzenie,

na głębie, co u nóg twych legną.

Zmierzchają na półkach twoich

rzędy ksiąg w brąz oprawnych, złoconych,

a ty myślisz o krajach zwiedzonych,

o obrazach, o strojach

kobiet znów utraconych.

I wiesz nagle: to już kiedyś było.

I podnosisz się. I staje w twych progach

jakiegoś roku, co minął,

Postać, Modlitwa, Trwoga.

Przekład: Mieczysław Jastrun

Do muzyki

Rainer Maria Rilke

Muzyko: oddechu posągów. Może:

cisza obrazów. Ty mowo, gdzie mowy

milkną. Czasie,

który pionowo stoisz na drodze znikających serc.

Uczucia, do kogo? O, ty uczuć

przeobrażenie w co? W słyszalny krajobraz?

Ty obca Kraino: muzyko. Ty z nas wyrosły

obszarze serca. Istoto nasza najgłębsza,

która, przerastając nas, wypiera na zewnątrz

święte pożegnanie:

kiedy nas to wewnętrzne otacza

jako najbardziej ćwiczona dal, jako inna

strona powietrza,

czysta,

ogromna,

już nie do zamieszkania.

Przepędzić czas

Rainer Maria Rilke

Victor Bregeda

Dziwaczne słowo: przepędzić czas!

Zatrzymać go, to byłoby zadanie.

Bo kogóż to nie trwoży: gdzie jest trwanie,

gdzie w końcu byt w tym wszystkim wszystkich nas? –

Spojrzyj, dzień zwalnia kroku przed przestrzenią,

która ku wieczorowi go porywa:

wstanie zmieniło się w stanie, stanie w leżenie,

i wszystko z własnej woli leżące upływa –

Góry śpią w świetności gwiazd ogromnej; -

lecz w nich także czas jest pełen błysków.

Ach, w moim dzikim sercu bezdomnie

nocuje wiekuistość.

tłum. Mieczysław Jastrun

Pozdrowienie na Zielone Świątki!

Rainer Maria Rilke

[Monachium, 6 czerwca 1897] Niedziela Zielonych Świątek

Pozdrowienie na Zielone Świątki!

Nie przeto, że dziś dzwony dźwięczą

Świątecznym echem przez wsie i miasta,

Lecz że ta wiosna dla mnie będzie

Wiosną na wszystkie moje dni,

Pozdrawiam dzisiaj święto róż

I Tę, co mi je w darze wniosła

I bezdomnemu wędrowcowi

Wyjęła z dłoni kij pielgrzymi.

O Ty, Najlepsza,

Przed blaskiem Twej wielkości

Klęka w pokorze

Dusza moja cała.

Wybaw ją, Pani,

Zawróć z ciemnych dróg,

I w miłosierdziu swym

Na wielki przykuj ją do siebie.

O Pani, pomyśl:

Rozkwita w Twoim maju,

Więc obdarz ją

Swą słodką niewolą.

*

Jeszczem nie odczuł żadnej wiosny,

Że tak przedziwnie może dźwięczeć świat:

Ten maj przenika każdą chwilę,

Każda godzina jego pieśnią tętni.

Wszystkie śpiewają aż po słońca zmierzch

Swe szczęście wielkie, szczęście ciche,

W tanecznych rytmach im oddzwania

Życzliwe echo długo w noc.

wolny przekład, nieautoryzowany
źródło: